«Գեոպոլիտիկ հեդոնիզմ»
20.10.2026 | 13:50
Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական մտածողության որոշ առանձնահատկություններ կարելի է բնութագրել «գեոպոլիտիկ հեդոնիզմ» հասկացությամբ՝ աշխարհաքաղաքական հարմարվողականության և խաղաղ, բարեկեցիկ կյանքի խոստման համադրությամբ։
Այս մոտեցումը հետաքրքիր զուգահեռ է ստեղծում Հյուսիսային Կորեայի Չուչխեի և հեդոնիզմի միջև։ Չուչխեն հռչակում է ինքնաբավությունն ու սեփական ուժերին ապավինելը, բայց գործնականում համադրվել է անհատի ենթարկման և առաջնորդի իշխանության գաղափարական հիմնավորման հետ։ Հեդոնիզմը, հակառակը, առաջնային է համարում հաճույքն ու բարեկեցությունը։
Փաշինյանի քաղաքականության մեջ այս երկու տրամաբանությունները կարելի է դիտարկել հետևյալ կերպ․ իշխանությունը հավակնում է սահմանել հասարակության պատկերացումները պետության ապագայի մասին՝ միաժամանակ առաջարկելով խաղաղությունն ու անձնական բարեկեցությունը որպես քաղաքականության գլխավոր նպատակներ։ Ազգային հավակնությունների վերանայումը ներկայացվում է որպես իրատեսություն, իսկ արտաքին միջավայրին հարմարվելը՝ որպես խաղաղության հասնելու անհրաժեշտ պայման։
Այստեղ է գեոպոլիտիկ հեդոնիզմի էությունը․ պետության ռազմավարական ընտրությունները գնահատվում են առաջին հերթին ներկա վտանգները նվազեցնելու և հարաբերականորեն հանգիստ կյանք ապահովելու տեսանկյունից։ Երկարաժամկետ ինքնուրույնության հարցը կարող է երկրորդ պլան մղվել՝ հանուն ներկա կայունության։
Խնդիրը խաղաղությունը կամ բարեկեցությունը կարևորելը չէ։ Խնդիրն այն է, երբ դրանց խոստումը դառնում է արտաքին քաղաքական զիջումները հիմնավորելու միջոց, իսկ ազգային նպատակների վերանայումը՝ հասարակությանն առաջարկվող միակ իրատեսական ճանապարհը։ Այդ դեպքում քաղաքացին ոչ միայն հարմարվում է աշխարհաքաղաքական իրողություններին, այլև կարող է աստիճանաբար ընդունել, որ իր պետության ռազմավարական հնարավորությունների սահմանները որոշվում են արտաքին ուժերի հարաբերակցությամբ։
Այս իմաստով Չուչխեն և հեդոնիզմը հանդես են գալիս որպես երկու տարբեր, բայց համադրելի տրամաբանություններ․ առաջինը՝ գաղափարական ենթարկման, երկրորդը՝ անձնական բարեկեցության գերակայության։ Դրանց քաղաքական միաձուլումը կարող է ստեղծել մի մոդել, որտեղ հասարակությունից ակնկալվում է ընդունել իշխանության սահմանած ռազմավարական ուղին՝ դրա դիմաց ակնկալելով խաղաղություն ու բարեկեցություն։
Գեոպոլիտիկ հեդոնիզմի գլխավոր վտանգն այն է, որ իշխանությունը կարող է արտաքին պարտադրանքներին հարմարվելը ներկայացնել որպես խաղաղության ընտրություն, իսկ ազգային ռազմավարական հավակնություններից հրաժարվելը՝ որպես իրատեսություն։ Այս տրամաբանությամբ պետությունը ոչ թե փորձում է ընդլայնել իր ինքնուրույն գործելու հնարավորությունները, այլ աստիճանաբար հարմարեցնում է իր նպատակները արտաքին ուժերի սահմանած հնարավորություններին։
Ըստ էության՝ հասարակությանն այդ ընթացքում առաջարկվում է գործարք՝ ավելի քիչ ռազմավարական հավակնություններ՝ հանուն ավելի հանգիստ ներկայի։ Բայց պետության ինքնիշխանությունը չի չափվում նրանով, թե որքանով է նա հարմարվել ստեղծված իրավիճակին, այլ նրանով, թե որքանով է կարողանում ինքնուրույն որոշել իր ապագան։ Եթե խաղաղության խոստման դիմաց Հայաստանը կորցնում է այդ հնարավորությունը, ապա ձեռք բերված հանգստությունը կարող է վերածվել ռազմավարական կախվածության, իսկ այսօր ներկայացվող իրատեսությունը՝ վաղվա անշրջելի սահմանափակման։
Արմեն Հովասափյան
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
